MAATSCHAPPELIJK NUT


Weersatellieten

Telecomsatellieten

Aardobservatie

Spin-off

Naar Homepage

Op de volgende websites is veel informatie te vinden o.m. over de organisatie van technology transfer, 'succes stories! en overzichten van beschik-bare technologieen:

NASA TechTRacs

NASA Commercial Technology Network

NASA Technology Plan

ESA Technology Transfer Program

Het maatschappelijk nut van ruimtevaart is te vinden in het gebruik van satellieten in ons dagelijks leven, zoals telefonie en datacommunicatie via satellieten, satelliet-TV, weersvoorspelling, observatie van het milieu en klimaatveranderingen etc.. Dankzij satellieten kunnen we tegenwoordig zowel een verhelderend globaal overzicht krijgen van onze planeet als details zien van de bewoonde en onbewoonde gebieden op aarde.
Daarnaast wordt in de ruimtevaart al vele jaren aandacht besteed om ruimtevaart technologie ook bruikbaar te maken voor toepassingen in het dagelijks leven. Dit proces noemt men wel technologietransfer of ook "spin-off". In het hiervolgende zullen diverse voorbeelden gegeven worden van beide categorieen. etc.

Weersatellieten
Een weersatelliet die zich op een paar honderd kilometer boven het aardoppervlak voortbeweegt, kan meer informatie bieden dan honderden weerstations bijelkaar. Datzelfde geldt ook voor weersatellieten in een baan op 36000 kilometer hoogte boven de evenaar. Doordat ze in 24 uur om de aarde draaien, hangen ze stil boven één punt. Men noemt ze daarom geostationaire satellieten. Van die afstand overzien ze bijna de helft van de aardbol. Europese geostationaire weersatellieten zijn van het type Meteosat.
Weersatellieten in een lagere polaire baan tonen in meer detail een betrekkelijk smalle strook van het aardoppervlak terwijl de aarde er onderdoor draait. De Amerikaanse NOAA satellieten zijn hier een goed voorbeeld van.
De geostationaire Meteosat heeft voor het observeren van de aarde een telescoop aan boord. Dat is nodig vanwege de grote hoogte waarop de satelliet zich bevindt. Meteosat neemt waar in drie kanalen: gereflecteerd (zichtbaar)zonlicht en twee infraroodkanalen, één die de hoeveelheid waterdamp in de atmosfeer registreert en één voor temperatuurmeting. Ieder half uur maakt Meteosat een opname van het hele naar hem toegekeerde deel van de aarde.

Telecommunicatie en TV
Iedere vier jaar kunnen de Olympische Spelen over de gehele wereld worden gevolgd dankzij een werldomspannend netwerk van communicatie satellieten. Dit vinden wij tegenwoordig heel normaal. Maar het is nog nauwelijks 40 jaar geleden dat de TV kijkers voor het eerst kennis maakten met een transatlantische televisie verbinding tussen Amerika en Europa met de hiernaast afgebeelde Telstar 1. De Olympische Spelen van 1964 in Tokio werden voor het eerst rechtstreeks uitgezonden naar Europa en Amerika o.a. via de satelliet Syncom3. Tegenwoordig volgen we het wereldnieuws op de voet op TV en telefoneren wij via het Intelsat netwerk en honderden andere communicatie satellieten.

Aardobservatie
Niet alleen de bewegingen in de aardse dampkring bepalen het weer, maar ook de oceanen met name de bovenste paar meter daarvan. In die dunne laag oceaanwater is meer energie opgeslagen dan in de hele dampkring. Met behulp van speciale milieu of wel "remote-sensing" satellieten worden de oceanen continue bestudeerd. Dat doet men met apparatuur die infraroodstraling en kortgolvige radiostraling (microgolven) kan waarnemen. Men kan daarmee door de wolken heen kijken en dag en nacht de oceanen en kustgebieden in de gaten houden. De Europese ERS-satelliet registreert onder andere de temperatuur van de oceanen. Zo kunnen de gigantische warmwaterstromingen gevolgd worden, zoals de beruchte El Ninostroom op het zuidelijk halfrond van de Stille Oceaan tussen Australie en Zuid-Amerika. De intensiteit en de ligging van deze waterstroom bepaalt voor een groot deel het weer in de landen die grenzen aan de Stille Oceaan. Ook de verandering in de ijskappen in de poolgebieden kan met deze satellieten in kaart worden gebracht.
Satellieten voor aardobservatie leveren ook gegevens voor het opsporen van zieke gewassen en dragen zodoende bij aan het efficient gebruik van bestrijdingsmiddelen. Ook de aard van de begroeiing zoals soorten bomen en gewassen zijn te onderscheiden met deze satellieten.

Registreren van vervuiling
Met behulp van satellieten kunnen bosbranden worden waargenomen en de vervuiling van rivieren en zeeen. Maar ook kan de situatie van het milieu in kaart worden gebracht zoals de verspreiding in de atmosfeer van as bij vulkaanuitbarstingen, de toe-of afname van de ozonconcentratie en de werelwijde opwarming (broeikaseffect) van de atmosfeer. De afbeelding toont een Ozon-opname van het Noordelijk Halfrond genomen door de Europese ERS-2 satelliet
font size="-1">


Spin-off voorbeelden
In de 60er jaren ontwikkelde NASA voor het Apollo-maan project een technologie om maanfoto's in alle detail te kunnen bestuderen. Deze technologie sttat bekend als digitale signaal bewerking en wordt tegenwoordig gebruikt in ziekenhuizen bij het onderzoek van inwendige organen van het menselijk lichaam. De twee meest verbreide methoden zijn de CAT Scan methode (computer-tomographie) en de MRI methode ( Magnetic resonance imaging)
CAT Scan beelden worden geregistreerd door een waaiervormige röntgenstraal op het lichaam te richten vanuit een aantal verschillende richtingen rond het lichaam. Hierna wordt met deze veelvoudige opnames een tomografie samengesteld met behulp van de computer.


In de regel worden CAT Scans voor skeletdelen gebruikt en MRI voor opnames van zachtere weefsels zoals de lever getoond op de afbeelding hiernaast. Andere voorbeelden van spin-off zijn een kunstmatige miniatuur hartpomp, die afgeleid is van de brandstofpomp-technologie voor de Space Shuttle en materialen voor orthopedische geneeskunde (kunstgewrichten)eveneens afkomstig van Space Shuttle technologie. Als handig gereedschap kan de snoerloze boormachine worden genoemd waarvan de basistechniek is ontwikkeld voor de Apollo missies naar de maan.

Internationale programma's voor technologietransfer
Natuurlijk bestaan er reeds vele jaren aktiviteiten binnen ruimtevaart organisaties zoals NASA en ESA, die erop gericht zijn om technologie transfer te bevorderen. NASA investeert veel in het stimuleren van technologietransfer en ook ESA heeft hiervoor sinds een aantal jaren een speciaal bureau binnen ESTEC.
Op de volgende websites is veel informatie te vinden o.m. over de organisatie van technology transfer, 'succes stories! en overzichten van beschikbare technologieen:

Terug naar begin

NASA TechTRacs
NASA Commercial Technology Network
NASA Technology Plan
ESA Technology Transfer Program